Moeten we CO₂ opnieuw opslaan in de aarde?

PROF. DR. KRIS PIESSENS - KONINKLIJK BELGISCH INSTITUUT VOOR NATUURWETENSCHAPPEN I.S.M. PROF. DR. TINE COMPERNOLLE - PROF. DR. ANNE BERGMANS

OPNIEUW. Het is een klein woord in de titel, maar het draagt miljoenen jaren. Koolstof raakt langzaam begraven in de aarde. Dit geologisch proces is een onvoorstelbaar trage cyclus die wij kortgesloten hebben: in enkele generaties haalden we fossiele koolstof naar boven en lieten de CO2 vrij. Onze industrie blijft CO2 produceren bij de aanmaak van cement, staal en waterstof. De vraag rijst: kan de ondergrond een rol spelen in het beheren van wat we zo loslaten? Maar hoe vormt u zich een mening over iets dat u niet kunt zien? De ondergrond is onzichtbaar, niet bezoekbaar, oncontroleerbaar... Bij de meeste onderwerpen helpt gezond verstand, maar onder onze voeten werkt onze intuïtie niet meer. Einstein kon gedachte-experimenten uitvoeren omdat hij de juiste referentiekaders had. Voor de ondergrond ontbreekt dat kader. Zonder referentie is onze verbeelding gebrekkig en vatbaar voor beïnvloeding. Deze lezing bouwt een referentiekader op voor de ondergrond. Geen technische feitenlijst, maar een gekalibreerde intuïtie: het vermogen om zelf te beoordelen wat geologische opslag van CO2 wel en niet kan betekenen. We gaan nadien in op de status van CO2 opslag en geven inkijk in de voornaamste milieu-economische, socio-economische en ethische discussiepunten. Aan het einde ben je een beetje geoloog geworden. Je begrijpt wat 'opnieuw opslaan' geologisch betekent en je bent uitgerust om het debat te volgen. Niet als toeschouwer, maar als mondige deelnemer met boven- en ondergrondse referentiekaders.

Prof. dr. Kris Piessens is Geoloog bij de Belgische Geologische Dienst (Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen). Zijn onderzoek richt zich op het duurzaam beheer van de ondergrond in het kader van de energietransitie: CO₂-opslag, geothermie en waterstofopslag. Hij zet zich in voor de vertaling van geologische kennis naar beleid en maatschappij. Hij studeerde Geologie aan de KU Leuven.

Prof. dr. Tine Compernolle is docent Milieueconomie aan de UAntwerpen en senior onderzoeker aan de Belgische Geologische Dienst (Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen). Samen met geologen, sociologen en milieuwetenschappers onderzoekt ze hoe geologische hulpbronnen ontwikkeld kunnen worden als goed voor de gemeenschap en binnen ecologische en sociale grenzen. Daarbij is er specifiek aandacht voor niet-economische impact, verschillende bronnen van onzekerheid, het lange termijn denken, en stakeholder participatie. 

Prof. dr. Anne Bergmans is Socioloog, hoofddocent Veiligheidswetenschappen en postdoctoraal onderzoeker. Haar belangrijkste onderzoeksdomein is milieu- en technologie vraagstukken die gepaard gaan met wetenschappelijke onzekerheid en publieke controverse. Ze bestudeert in die context de wisselwerking tussen mens, milieu en technologie, en hoe we collectief risico en onzekerheid als aanvaardbaar of onaanvaardbaar definiëren.