De onuitputtelijke schatkamer van de cantates van Johann Sebastian Bach (1685-1750).

EM. PROF. DR. IGNACE BOSSUYT - KU LEUVEN

De meer dan 200 bewaarde cantates van J.S. Bach vormen het hoogtepunt van een genre dat zich in de loop van 17de eeuw ontwikkelde tot het muzikale centrum van de protestantse liturgische diensten, waarbij stemmen en instrumenten een essentiële bijdrage leveren tot het uitdiepen van de religieuze boodschap uit de bijbelse lezingen, vooral uit het evangelie. De cantate wordt dan ook vaak betiteld als een muzikale preek. Bach realiseerde er de ultieme synthese van diverse tradities en invloeden. Vooreerst het Duitse koraal, het gemeenschapslied in de volkstaal waarmee Luther de gelovigen actief wilde betrekken bij het liturgisch gebeuren en dat zelden in Bachs cantates ontbreekt. Centraal staat echter vooral ook de sterke nadruk op de muzikale weergave van de inhoud van de teksten, hetzij moraliserend, hetzij emotioneel, wat vooral wijst op de Italiaanse invloed (van de wereldlijke cantate en van de opera). Voor een optimale weergave van de boodschap betrekt Bach ook de instrumenten in prachtige combinaties met de stemmen. Voeg daarbij zijn onwaarschijnlijke beheersing van alle compositorische technieken, van eenvoudig tot complex, zodat zijn cantates nog steeds zowel puur muzikaal als expressief als een onuitputtelijke schatkamer kunnen bestempeld worden.

Em. Prof. dr. Ignace Bossuyt studeerde Klassieke Filologie, Kunstwetenschap en Musicologie aan de KU Leuven. Hij doctoreerde in 1978 op een thema uit de Renaissance Polyfonie. Hij publiceert over deze specialiteit, maar ook over latere periodes. Hij bouwde zijn hele carrière uit aan de onderzoekseenheid musicologie van de KU Leuven, waar hij doceerde en het onderzoek leidde van de periode van het Gregoriaans tot Johann Sebastian Bach. Hij was gastdocent aan diverse universiteiten in het buitenland, onder meer aan Harvard University (Cambridge/Boston, Ma). Hij is tevens actief als auteur van populariserende uitgaven en lesgever voor een ruim publiek, onder meer in het kader van de Universiteit Vrije Tijd Davidsfonds, Universiteit Derde Leeftijd Leuven, Emeritiforum Leuven … Hij geeft geregeld inleidingen op concerten en schrijft programmateksten voor het Concertgebouw Brugge. In zijn laatste publicaties spitste hij zich vooral toe op de barok: ‘De onvermoede schatkamer van de Duitse barokmuziek van Schütz tot Bach (1650-1700)’ (2021), ‘Georg Friedrich Haendel. De jonge jaren (1685-1713)’ (2022) en ‘Bach dag na dag. Een jaar vol hemelse muziek’ (2026). Hij is tevens auteur van meer dan 80 muzikale bijdragen op www.kunstontmoetingen.com, met als centraal thema de dialoog tussen muziek en beeldende kunst (in samenwerking met kunsthistorica Jo Haerens).